Từ Bỏ Tư Duy "Phế Phẩm, Phụ Phẩm" Từ Nông Sản

Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng khắt khe. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là tăng sản lượng và mở rộng xuất khẩu, thì hiện nay việc gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị nông sản mới là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của ngành.

Một trong những hướng đi được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp quan tâm là thay đổi cách nhìn về phụ phẩm nông nghiệp. Thay vì xem đây là phần bỏ đi sau thu hoạch, nhiều đơn vị đang coi chúng là nguồn nguyên liệu đầu vào để tạo ra các sản phẩm mới có giá trị kinh tế cao hơn.

Tiềm Năng Lớn Từ Nguồn Phụ Phẩm Nông Nghiệp

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực chế biến thực phẩm, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 156 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ tái sử dụng hiện vẫn còn khá thấp, chỉ dao động từ 10-35%. Trong khi đó, thất thoát sau thu hoạch ở nhiều nhóm rau quả vẫn ở mức cao, gây lãng phí lớn về nguồn lực và giá trị kinh tế.

Bên cạnh đó, tỷ lệ chế biến sâu nông sản của Việt Nam hiện vẫn thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực. Điều này khiến phần lớn nông sản vẫn được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô, dẫn đến giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc chỉ dựa vào sản lượng hoặc giá bán thấp không còn là lợi thế lâu dài. Muốn nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế, ngành nông nghiệp cần khai thác tối đa giá trị từ toàn bộ chuỗi sản xuất, bao gồm cả những phần từng được xem là phụ phẩm.

Chế Biến Sâu Để Tăng Giá Trị Nông Sản

Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai mô hình sản xuất theo hướng tận dụng tối đa nguyên liệu đầu vào. Thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm chính, toàn bộ các phần còn lại của nông sản đều được nghiên cứu để phát triển thành sản phẩm thương mại mới.

Lĩnh vực sản xuất từ hạt sen là một ví dụ điển hình. Theo đó, hạt sen tươi đạt tiêu chuẩn được phân phối vào hệ thống bán lẻ hoặc xuất khẩu. Những nguyên liệu không phù hợp cho tiêu thụ tươi có thể được chế biến thành bột sen, hạt sen sấy hoặc cung cấp cho ngành thực phẩm và đồ uống.

Ngoài ra, các sản phẩm đông lạnh, nguyên liệu chế biến sâu hay thực phẩm tiện lợi cũng được phát triển từ cùng một nguồn nguyên liệu. Nhờ đó, doanh nghiệp không phụ thuộc vào một đầu ra duy nhất, đồng thời kéo dài vòng đời thương mại của nông sản.

Theo các đơn vị sản xuất, một loại nguyên liệu nếu được kết hợp với công nghệ sấy, đông lạnh, thanh trùng hoặc nghiền bột hoàn toàn có thể tạo ra từ nhiều dòng sản phẩm khác nhau. Đây là giải pháp giúp nâng cao giá trị kinh tế và hạn chế thất thoát sau thu hoạch.

Biến Phụ Phẩm Thành Nguyên Liệu Cho Những Ngành Công Nghiệp Mới

Không chỉ trong lĩnh vực thực phẩm, nhiều phụ phẩm nông nghiệp còn được nghiên cứu để phục vụ các ngành công nghiệp sáng tạo và vật liệu sinh học.

Một trong những mô hình đáng chú ý là việc tận dụng vỏ xoài để sản xuất vật liệu da sinh học thân thiện với môi trường. Trước đây, vỏ xoài thường bị loại bỏ hoặc phải tốn chi phí xử lý. Tuy nhiên, với công nghệ mới, nguồn nguyên liệu này được thu gom và chế biến thành vật liệu có giá trị sử dụng cao.

Mô hình này không chỉ giúp giảm lượng chất thải nông nghiệp mà còn mở ra cơ hội gia tăng giá trị ngay tại địa phương. Thay vì chỉ bán trái cây tươi, doanh nghiệp có thể tạo thêm nhiều sản phẩm mới từ chính phần nguyên liệu trước đây bị xem là phế phẩm.

Đây được xem là minh chứng rõ ràng cho xu hướng kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, nơi mọi nguồn tài nguyên đều được khai thác tối đa nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Hướng Đi Cần Thiết Cho Nông Nghiệp Việt Nam

Theo định hướng phát triển của Chính phủ, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành một trong những trung tâm chế biến sâu nông sản hàng đầu thế giới vào năm 2030, đồng thời nâng tỷ lệ tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp lên khoảng 70%.

Để đạt được mục tiêu này, ngành nông nghiệp cần tiếp tục thúc đẩy đầu tư vào công nghệ chế biến, phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn và xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng chú trọng đến tính bền vững và hiệu quả sử dụng tài nguyên, việc từ bỏ tư duy xem phụ phẩm là phần bỏ đi sẽ trở thành yếu tố quan trọng giúp nông sản Việt Nam nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và gia tăng sức cạnh tranh trong tương lai.

Thay vì chỉ bán những gì thu hoạch được, nông nghiệp hiện đại đang hướng tới khai thác tối đa giá trị từ toàn bộ quá trình sản xuất. Đó cũng chính là con đường giúp nông sản Việt phát triển bền vững và tạo ra nhiều giá trị hơn cho người nông dân, doanh nghiệp cũng như nền kinh tế.

https://tuoitre.vn/tu-bo-tu-duy-phe-pham-phu-pham-tu-nong-san-100260619182503162.htm

Gạo Phương Nam