Trước những biến động phức tạp của thị trường lúa gạo trong nước và quốc tế, Bộ Công Thương đã ban hành Chỉ thị số 08/CT-BCT nhằm tăng cường các giải pháp thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu gạo. Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu tổ chức kiểm tra liên ngành đối với hoạt động thu mua, xuất nhập khẩu, dự trữ lưu thông lúa gạo, qua đó góp phần minh bạch hóa thị trường và ngăn chặn tình trạng ép giá, cạnh tranh không lành mạnh.
Chỉ thị này được ban hành trong bối cảnh thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 21/CĐ-TTg ngày 11/3/2026 về điều hành sản xuất, tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới. Mục tiêu được đặt ra là vừa thúc đẩy xuất khẩu, vừa ổn định thị trường trong nước, bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp.
Tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường lúa gạo
Theo chỉ đạo của Bộ Công Thương, các đơn vị trực thuộc, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, Hiệp hội Lương thực Việt Nam và các thương nhân xuất khẩu gạo phải thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan.
Đáng chú ý, Cục Xuất nhập khẩu được giao phối hợp với Vụ Pháp chế, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Văn phòng Bộ cùng các cơ quan liên quan xây dựng kế hoạch và tổ chức đoàn kiểm tra liên ngành. Hoạt động kiểm tra tập trung vào các khâu thu mua, xuất nhập khẩu, dự trữ lưu thông lúa gạo theo quy định pháp luật.
.png)
Việc kiểm tra liên ngành được kỳ vọng giúp làm rõ tình hình thực tế trên thị trường, hạn chế tình trạng thu mua thiếu minh bạch, cạnh tranh không lành mạnh hoặc ép giá nông dân trong những thời điểm thị trường biến động.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng được giao theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động phối hợp với Sở Công Thương các địa phương đề xuất giải pháp thúc đẩy tiêu thụ lúa gạo, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và ứng phó kịp thời với các biến động.
Song song đó, lực lượng quản lý thị trường cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát, phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý các hành vi buôn lậu, hàng không rõ nguồn gốc, vi phạm sở hữu trí tuệ, gian lận thương mại, vi phạm về chất lượng, đo lường, giá, an toàn thực phẩm và quyền lợi người tiêu dùng.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia được giao giám sát diễn biến cạnh tranh trong hoạt động thu mua, kinh doanh và xuất khẩu gạo. Cơ quan này có trách nhiệm kịp thời phát hiện, điều tra, xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh hoặc vi phạm quy định về tập trung kinh tế, nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch.
Mở rộng thị trường, tận dụng FTA cho xuất khẩu gạo
Bên cạnh việc kiểm soát thị trường trong nước, Bộ Công Thương cũng yêu cầu các đơn vị chức năng tiếp tục đẩy mạnh phát triển thị trường xuất khẩu gạo.
Vụ Chính sách thương mại đa biên được giao nghiên cứu, bổ sung mặt hàng gạo vào lộ trình nghiên cứu ngành hàng trong giai đoạn đầu của Đề án Hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do. Đây là bước đi nhằm giúp doanh nghiệp khai thác tốt hơn các cơ hội từ các FTA trong lĩnh vực lúa gạo.
Bộ Công Thương cũng chỉ đạo tiếp tục thúc đẩy đàm phán với Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh để sửa đổi danh sách các loại gạo thơm được hưởng cam kết về hạn ngạch thuế quan theo EVFTA và UKVFTA. Đồng thời, cần tận dụng lượng hạn ngạch bổ sung đối với mặt hàng gạo đến năm 2030 theo cam kết của Vương quốc Anh dành cho Việt Nam khi gia nhập CPTPP.
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài được giao chỉ đạo hệ thống Thương vụ Việt Nam tại các nước tăng cường nắm bắt, đánh giá kịp thời các cảnh báo và thay đổi về chính sách nhập khẩu gạo của nước sở tại. Những thông tin này sẽ được chuyển đến các đơn vị liên quan để phục vụ việc điều tiết hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu gạo.
Cơ quan này cũng cần rà soát tình hình ký kết các biên bản ghi nhớ về thương mại gạo với các quốc gia, vùng lãnh thổ; phối hợp đề xuất nội dung ký kết mới nhằm thúc đẩy xuất khẩu gạo tại những thị trường còn nhiều dư địa cho sản phẩm Việt Nam.
Trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông có thể ảnh hưởng đến giao dịch thương mại và vận tải quốc tế, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài được yêu cầu kịp thời cung cấp thông tin, hỗ trợ thương nhân xuất khẩu gạo xử lý vấn đề phát sinh. Các thông tin về thị trường, “bản đồ rủi ro” và tuyến đường vận tải cũng cần được cập nhật để doanh nghiệp xây dựng phương án giao dịch an toàn, nhất là tại khu vực Trung Đông - Bắc Phi.
Cục Xúc tiến thương mại được giao phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường quảng bá, kết nối tiêu thụ gạo với các nhà phân phối trong và ngoài nước. Đồng thời, xem xét bố trí kinh phí từ Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại để duy trì thị trường truyền thống, mở rộng thị trường mới và tận dụng hiệu quả các thị trường FTA.
Doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải chủ động thu mua, dự trữ và quản trị rủi ro
Đối với các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo, Bộ Công Thương yêu cầu nghiêm túc thực hiện trách nhiệm thu mua thóc, gạo hàng hóa xuất khẩu, bảo đảm chất lượng, duy trì dự trữ lưu thông, thực hiện chế độ báo cáo và phát triển thị trường theo đúng quy định.
Các doanh nghiệp cũng được yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh thu mua, tạm trữ để phục vụ các hợp đồng đã ký và chuẩn bị sẵn nguồn cung khi đối tác có nhu cầu. Đây là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh thị trường biến động, nhằm vừa bảo đảm hoạt động xuất khẩu, vừa góp phần ổn định đầu ra cho lúa gạo trong nước.
Với những giao dịch có chi phí logistics lớn, doanh nghiệp cần cân nhắc sử dụng các công cụ bảo hiểm giá, phòng ngừa rủi ro tỷ giá USD/VND, chủ động đàm phán và chia sẻ rủi ro với đối tác. Việc điều chỉnh tiến độ giao hàng tại các thị trường có chi phí cao cũng cần được tính toán phù hợp.
Bộ Công Thương cũng yêu cầu doanh nghiệp chủ động theo dõi diễn biến địa chính trị, chi phí vận tải quốc tế, giá năng lượng và thị trường để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu, dự trữ. Khi phát sinh khó khăn, doanh nghiệp cần kịp thời phản ánh với cơ quan quản lý nhà nước để được hỗ trợ.
Về dài hạn, các thương nhân xuất khẩu gạo cần xây dựng lộ trình nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh; phát triển đội ngũ nhân lực xuất nhập khẩu, thị trường và marketing theo hướng chuyên nghiệp. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo kỹ năng khai thác thông tin, đàm phán, ký kết hợp đồng và xử lý tranh chấp thương mại.
Bộ Công Thương cũng nhấn mạnh yêu cầu duy trì chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu, đẩy mạnh xây dựng và quảng bá thương hiệu gạo Việt Nam. Việc đa dạng hóa chủng loại, phát triển thị trường ngách và các thị trường có yêu cầu cao được xem là hướng đi cần thiết để nâng cao giá trị và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Có thể thấy, Chỉ thị số 08/CT-BCT không chỉ tập trung vào thúc đẩy xuất khẩu gạo, mà còn đặt trọng tâm vào việc ổn định thị trường trong nước, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Việc kiểm tra liên ngành, kiểm soát cạnh tranh, ngăn chặn ép giá và minh bạch hóa thị trường là những bước đi cần thiết để ngành lúa gạo phát triển bền vững, hiệu quả hơn trong bối cảnh mới.
https://etime.danviet.vn/bo-cong-thuong-yeu-cau-kiem-tra-lien-nganh-chan-dung-tinh-trang-ep-gia-lua-gao-d1412642.html
Hotline:
Mail: nongsansachphuongnam@gmail.com
Website: 
