Philippines tiếp tục là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026, chiếm gần một nửa tổng lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Riêng trong tháng 5, quốc gia Đông Nam Á này đã mua hơn 500.000 tấn gạo từ Việt Nam, mức cao nhất kể từ đầu năm.
Đáng chú ý, trong khi tăng nhập khẩu gạo Việt Nam, Philippines cũng chuẩn bị bán đấu giá hơn 1 triệu bao gạo tồn kho, tương đương khoảng 50.000 tấn. Động thái này nhằm giải phóng kho chứa, tạo không gian cho việc thu mua lúa mới và phục vụ các chương trình điều tiết nguồn cung trong nước.
Philippines tiếp tục là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam
Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong tháng 5/2026, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 1,1 triệu tấn, trị giá gần 512 triệu USD. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, cả nước xuất khẩu 4,5 triệu tấn gạo, tăng 6,6% về lượng so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu gạo trong 5 tháng đạt khoảng 2,1 tỷ USD, giảm 3,6% so với cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chính là giá xuất khẩu bình quân giảm gần 10%, khiến giá trị thu về không tăng tương ứng với sản lượng xuất khẩu.
Trong cơ cấu thị trường, Philippines tiếp tục giữ vị trí khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam. Thị trường này chiếm 46,9% tổng lượng gạo xuất khẩu, tương đương hơn 2,1 triệu tấn, với giá trị khoảng 1 tỷ USD.
Riêng tháng 5/2026, Philippines nhập khẩu 503.000 tấn gạo từ Việt Nam. Đây là mức mua cao nhất từ đầu năm 2026, cho thấy nhu cầu nhập khẩu của thị trường này vẫn ở mức lớn.
Một trong những nguyên nhân khiến Philippines tăng mua gạo là lo ngại hiện tượng El Nino mạnh có thể làm sản lượng lúa gạo trong nước giảm khoảng 700.000 tấn. Trong bối cảnh rủi ro nguồn cung tăng, việc nhập khẩu thêm gạo từ Việt Nam giúp Philippines củng cố nguồn cung và bảo đảm an ninh lương thực.
Ngoài Philippines, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu gạo lớn thứ hai của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026, chiếm 17,8% thị phần. Đây cũng là thị trường có mức tăng trưởng mạnh nhất, với mức tăng lên tới 54%.
Theo thông tin từ truyền thông Philippines, nước này đang thúc đẩy một khuôn khổ thương mại gạo công bằng và ổn định hơn với Việt Nam. Động thái này diễn ra trong bối cảnh hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương từ 15 tỷ USD lên 20 tỷ USD.
Vì sao Philippines bán đấu giá hơn 1 triệu bao gạo?
Theo bản tin mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines dự kiến tổ chức đấu giá hơn 1 triệu bao gạo loại 50kg trong tháng 6/2026. Tổng khối lượng gạo đưa ra đấu giá tương đương khoảng 50.000 tấn.
Đây là lượng gạo tồn kho đã được lưu trữ lâu năm. Việc bán đấu giá nhằm giải phóng kho chứa, tạo thêm không gian phục vụ hoạt động thu mua lúa mới từ nông dân trong nước.
Trong bối cảnh giá gạo nội địa Philippines tăng, Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines đang điều chỉnh các quy định liên quan đến đấu giá và có thể nâng nhẹ giá sàn. Trước đó, giá sàn đấu giá dao động từ 22 - 28 peso/kg, tùy thuộc vào thời gian lưu kho của từng lô gạo.
Nhu cầu tham gia đấu giá được dự báo sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có giá gạo nhập khẩu và các biện pháp kiểm soát giá của Chính phủ Philippines. Khối lượng gạo đấu giá cũng có thể giảm trong thời gian tới nếu một phần lượng gạo này được chuyển sang chương trình bán gạo trợ giá 20 peso/kg.
Bên cạnh hoạt động đấu giá, Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines vẫn đang gặp khó trong việc thu mua lúa do phải cạnh tranh với thương nhân tư nhân. Các thương nhân này đang trả giá cao hơn, khiến tiến độ hoàn thành chỉ tiêu thu mua hằng năm của cơ quan này còn hạn chế.
Để tăng lượng gạo dự trữ quốc gia và giải phóng không gian kho chứa, Philippines cũng triển khai chương trình xay xát lúa khẩn cấp. Chương trình này tập trung chế biến lượng lúa đang lưu kho thành gạo, đặc biệt tại khu vực Bicol, nhằm nâng cao chất lượng dự trữ và bảo đảm nguồn cung cho các tình huống cần can thiệp thị trường.
Tín hiệu từ thị trường Philippines đối với xuất khẩu gạo Việt Nam
Việc Philippines vừa tăng nhập khẩu gạo Việt Nam, vừa bán đấu giá gạo tồn kho cho thấy nước này đang cùng lúc xử lý nhiều mục tiêu: bảo đảm nguồn cung, ổn định giá trong nước, giải phóng kho chứa và chuẩn bị cho hoạt động thu mua lúa mới.
Đối với Việt Nam, Philippines vẫn là thị trường xuất khẩu gạo quan trọng nhất trong những tháng đầu năm 2026. Lượng mua hơn 2,1 triệu tấn trong 5 tháng, chiếm gần một nửa tổng lượng gạo xuất khẩu, cho thấy vai trò lớn của thị trường này đối với ngành gạo Việt Nam.
Tuy nhiên, diễn biến kim ngạch giảm dù sản lượng xuất khẩu tăng cũng cho thấy áp lực từ giá gạo xuất khẩu bình quân đang thấp hơn cùng kỳ. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần theo dõi sát biến động thị trường, chính sách nhập khẩu của các nước mua lớn và xu hướng cung - cầu gạo trong khu vực.
Trong bối cảnh Philippines lo ngại rủi ro sản lượng do El Nino, nhu cầu nhập khẩu gạo từ Việt Nam có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm nguồn cung cho thị trường này. Song song đó, các động thái đấu giá gạo tồn kho, bán gạo trợ giá và xay xát lúa khẩn cấp của Philippines cũng sẽ ảnh hưởng đến nhịp độ nhập khẩu trong từng giai đoạn.
Có thể thấy, câu chuyện Philippines mua hơn 500.000 tấn gạo Việt Nam trong tháng 5 nhưng vẫn chuẩn bị đấu giá 1 triệu bao gạo tồn kho không phải là sự mâu thuẫn. Đây là một phần trong quá trình điều tiết thị trường nội địa, xử lý hàng tồn lâu năm, củng cố dự trữ và tạo thêm không gian kho chứa để thu mua lúa mới từ nông dân.
Nguồn: https://danviet.vn/vua-mua-cua-viet-nam-500000-tan-mot-quoc-gia-dong-nam-a-lai-sap-ban-dau-gia-1-trieu-bao-gao-de-lam-gi-d1434042.html