Việt Nam – Nhà nhập khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ, Việt Nam sẽ nhập khẩu khoảng 3,9 triệu tấn gạo trong năm 2026, tiếp tục giữ vị trí nhà nhập khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới, chỉ sau Philippines. Đây là thông tin đáng chú ý, bởi Việt Nam hiện cũng là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.

Trong năm 2026, Philippines được dự báo nhập khẩu khoảng 5,5 triệu tấn gạo, tiếp tục là nước mua gạo lớn nhất toàn cầu. Dù nước này đang nỗ lực thúc đẩy sản xuất trong nước và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, nhu cầu lương thực vẫn tăng do dân số gia tăng. Bên cạnh đó, giá gạo thế giới ở mức thấp cũng là yếu tố hỗ trợ nhập khẩu.

Đứng sau Philippines là Việt Nam. Dù là nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới, Việt Nam vẫn nhập khẩu khoảng 3,9 triệu tấn gạo, chủ yếu nhờ hoạt động thương mại với Campuchia phát triển thuận lợi.

Trong 4 tháng đầu năm, Việt Nam nhập khẩu gạo ước đạt khoảng 613 triệu USD, tương đương 1,5 triệu tấn. Cùng thời gian này, xuất khẩu gạo đạt 3,3 triệu tấn, mang về 1,57 tỉ USD. Nhờ đó, thặng dư thương mại gạo vẫn đạt 957 triệu USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước.

Cơ chế xuất nhập khẩu linh hoạt từng giúp Việt Nam tận dụng tốt giai đoạn giá gạo thế giới tăng cao do ảnh hưởng của El Nino 2023–2024. Năm 2024, Việt Nam lập kỷ lục xuất khẩu gạo với 9,1 triệu tấn, đạt kim ngạch 5,8 tỉ USD. Tuy nhiên, trong giai đoạn giá thấp vừa qua, gạo nhập khẩu cũng được xem là một yếu tố khiến giá gạo nội địa giảm mạnh hơn.

Ở chiều xuất khẩu, Philippines vẫn là thị trường then chốt của gạo Việt Nam. Trong bối cảnh nước này thiếu hụt nguồn cung và giá gạo bán lẻ tăng, gạo Việt Nam vẫn liên tục được đưa sang Philippines. Từ ngày 1/5 đến 11/5/2026, có 25 tàu vào các cảng Hồ Chí Minh và Mỹ Thới để xếp khoảng 168.650 tấn gạo xuất khẩu; trong đó phần lớn tàu cập cảng Philippines.

Philippines hiện đang siết quản lý giá gạo nhập khẩu. Các đơn vị vi phạm mức giá trần mới có thể bị phạt tù tới 10 năm, phạt tiền tối đa 1 triệu peso, hoặc bị áp dụng cả hai hình thức xử phạt. Động thái này cho thấy áp lực giá gạo tại Philippines vẫn rất lớn, dù nước này tiếp tục tăng nhập khẩu.

Theo dự báo, sản lượng gạo nội địa của Philippines năm 2026 có thể giảm xuống còn khoảng 18,6–18,8 triệu tấn, mức thấp trong nhiều năm. Giá gạo bán lẻ tại nước này hiện dao động khoảng 55–63 peso/kg và có thể tiếp tục tăng nếu thời tiết không thuận lợi.

Trong bối cảnh đó, Philippines dự kiến nhập khẩu lượng gạo rất lớn trong năm 2026, trong đó Việt Nam vẫn là nguồn cung quan trọng nhất, chiếm khoảng 87% tổng lượng gạo nhập khẩu của nước này.

Việc Việt Nam vừa xuất khẩu lớn, vừa nhập khẩu lớn cho thấy ngành gạo đang vận hành theo cơ chế thương mại linh hoạt. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải kiểm soát tốt dòng gạo nhập khẩu, tránh gây áp lực lên giá lúa trong nước, đồng thời tận dụng tốt nhu cầu lớn từ các thị trường truyền thống như Philippines.

Danh xưng “nhà nhập khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới” vì vậy không chỉ là một nghịch lý, mà còn phản ánh vị trí đặc biệt của Việt Nam trong chuỗi cung ứng gạo khu vực: vừa là trung tâm xuất khẩu lớn, vừa là điểm trung chuyển, chế biến và thương mại gạo quan trọng.

Nguồn: Báo Thanh Niên

Gạo Phương Nam