Gạo Việt Nam mở rộng thị trường tại Nhật Bản nhờ chất lượng và giá cạnh tranh

Trong bối cảnh thị trường gạo Nhật Bản có nhiều biến động, đặc biệt là giá gạo nội địa tăng mạnh, gạo Việt Nam đang đứng trước cơ hội mở rộng hiện diện tại một trong những thị trường khó tính bậc nhất châu Á. Một số dòng gạo Việt như ST25, gạo Japonica trồng tại Việt Nam và các giống gạo đặc sản khác bắt đầu được doanh nghiệp nhập khẩu, hệ thống phân phối và người tiêu dùng Nhật Bản chú ý nhờ chất lượng khá tốt, hương vị phù hợp và giá cả cạnh tranh.

Nhật Bản vốn là quốc gia có tiêu chuẩn rất cao đối với gạo. Với người Nhật, gạo không chỉ là lương thực chính, mà còn gắn liền với văn hóa bữa ăn gia đình, cơm hộp bento, cơm nắm onigiri và sushi. Vì vậy, để một sản phẩm gạo nhập khẩu có thể từng bước đi vào thị trường này, yếu tố giá rẻ là chưa đủ. Hạt gạo phải đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, độ dẻo, độ mềm, độ ổn định và tính an toàn thực phẩm.

Giá gạo Nhật tăng, cơ hội mở ra cho gạo Việt

Theo ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, giá gạo tại Nhật đã tăng đáng kể so với những năm trước. Diễn biến này khiến người tiêu dùng lo ngại, đồng thời buộc nhiều nhà phân phối, nhà hàng và doanh nghiệp thực phẩm phải tìm kiếm nguồn cung mới.

Trong bối cảnh đó, một số sản phẩm gạo Việt Nam được giới thiệu tại Nhật Bản đã bước đầu nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp nhập khẩu. Đáng chú ý, các loại gạo như ST25 và gạo Japonica trồng tại Việt Nam bắt đầu được quan tâm nhiều hơn như một lựa chọn có chất lượng tốt và giá cả cạnh tranh.

Đây là tín hiệu tích cực đối với ngành lúa gạo Việt Nam. Bởi Nhật Bản không phải thị trường dễ tính. Việc gạo Việt được chú ý tại đây cho thấy sản phẩm Việt Nam đã có khả năng tiếp cận những phân khúc tiêu dùng có tiêu chuẩn cao, đặc biệt trong bối cảnh người mua Nhật Bản đang cần đa dạng hóa nguồn cung.

Nhu cầu tiêu dùng thay đổi tạo thêm dư địa

Cơ hội cho gạo Việt Nam tại Nhật Bản không chỉ đến từ việc giá gạo nội địa tăng. Một yếu tố quan trọng khác là sự thay đổi trong cơ cấu tiêu dùng.

Hiện nay, cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản đã vượt hơn 600.000 người. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng có đông đảo người châu Á sinh sống, học tập và làm việc. Đây là nhóm khách hàng quen thuộc với nhiều loại gạo khác nhau, trong đó có gạo hạt dài, gạo thơm và các dòng gạo có hương vị đặc trưng như gạo Việt Nam.

Ngoài ra, ẩm thực Việt Nam ngày càng được người Nhật quan tâm. Khi các món ăn Việt xuất hiện nhiều hơn trong nhà hàng, quán ăn, bếp ăn và các kênh thực phẩm, nhu cầu sử dụng gạo Việt cũng có thêm cơ hội mở rộng. Điều này giúp gạo Việt không chỉ phục vụ cộng đồng người Việt, mà còn có thể từng bước tiếp cận người tiêu dùng Nhật Bản thông qua trải nghiệm ẩm thực.

Gạo Việt bước đầu phù hợp khẩu vị Nhật Bản

Một điểm đáng chú ý là phản hồi từ một số doanh nghiệp nhập khẩu tại Nhật Bản khá tích cực. Ông Takashi Takanashi, Giám đốc Công ty Spice House tại Kanagawa, cho biết gạo Việt Nam ngon và được ông sử dụng hằng ngày tại nhà. Theo ông, gạo Việt Nam không khác biệt quá nhiều so với gạo Nhật Bản.

Nhận xét này có ý nghĩa quan trọng. Bởi khẩu vị của người Nhật đối với gạo rất đặc thù, thường ưu tiên loại gạo mềm, dẻo, có độ kết dính và ăn ngon cả trong các món cơm nguội như bento hay onigiri. Nếu gạo Việt có thể tiệm cận khẩu vị này trong một số phân khúc nhất định, cơ hội mở rộng thị trường sẽ rõ ràng hơn.

Hiện nay, gạo Việt Nam tại Nhật Bản chủ yếu được sử dụng trong mục đích thương mại. Theo ông Takanashi, gần 80% lượng gạo Việt Nam nhập khẩu được dùng tại các nhà hàng, cửa hàng cơm hộp và các kênh dịch vụ ăn uống. Riêng năm 2025, Công ty Spice House đã nhập khoảng 1.000 tấn gạo từ Việt Nam.

Con số này cho thấy gạo Việt không còn chỉ xuất hiện ở quy mô thử nghiệm, mà đã bước đầu tham gia vào hệ thống cung ứng thực phẩm tại Nhật Bản.

Thị trường bento: Cơ hội lớn nhưng yêu cầu khắt khe

Một trong những phân khúc đáng chú ý nhất tại Nhật Bản là thị trường cơm hộp bento. Bento hiện diện rộng rãi trong đời sống hằng ngày của người Nhật, từ siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trường học, công ty đến các đơn vị cung cấp suất ăn.

Ông Kenji Miyazawa, Giám đốc Công ty Sun-Tommy International Co., Ltd., cho rằng người tiêu dùng Nhật Bản ngày càng kén chọn hơn đối với gạo nhập khẩu. Trong đó, gạo Việt Nam được đánh giá cao nhờ hương thơm dễ chịu và độ dẻo tương tự gạo Nhật Bản.

Đây là lợi thế đáng kể. Khi giá gạo Nhật tăng, các nhà hàng, siêu thị và nhà sản xuất bento cần tìm nguồn cung hợp lý hơn về chi phí nhưng vẫn phải giữ chất lượng bữa ăn. Việt Nam có điều kiện sản xuất thuận lợi, chi phí cạnh tranh và khả năng cung ứng nhiều dòng gạo khác nhau, từ gạo Japonica đến gạo thơm chất lượng cao.

Tuy nhiên, bento cũng là phân khúc rất khó. Cơm trong bento thường được dùng khi đã nguội, nên hạt cơm phải giữ được độ mềm, dẻo và không bị khô cứng sau thời gian bảo quản. Đây là yêu cầu mà gạo Việt cần tiếp tục cải thiện nếu muốn đi sâu vào hệ thống cơm hộp, siêu thị và cửa hàng tiện lợi tại Nhật.

Gạo ST25 và Japonica Việt Nam tạo điểm nhấn tại thị trường Nhật

Một lợi thế của Việt Nam là không chỉ có một loại gạo duy nhất. Ngoài gạo Japonica trồng tại Việt Nam, các giống gạo chất lượng cao như ST25, Tám thơm và nhiều dòng gạo đặc sản khác cũng có thể được giới thiệu vào thị trường Nhật Bản.

Theo Tham tán Tạ Đức Minh, việc gạo ST25 được đưa vào thị trường Nhật Bản và bước đầu được đón nhận tích cực cho thấy gạo Việt Nam có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như chất lượng tiêu dùng. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục mở rộng các dòng gạo khác trong thời gian tới.

Với gạo Japonica Việt Nam, hướng đi phù hợp có thể là cung ứng cho nhà hàng, bento, siêu thị và các kênh tiêu dùng đại chúng cần sản phẩm gần với khẩu vị Nhật. Trong khi đó, ST25, Tám thơm và các dòng gạo đặc sản có thể được định vị ở phân khúc riêng: phục vụ món Việt, món châu Á, nhà hàng chuyên biệt hoặc nhóm người tiêu dùng muốn trải nghiệm hương vị mới.

Cách định vị này rất quan trọng. Gạo Việt không nên chỉ được nhìn nhận là sản phẩm thay thế giá rẻ cho gạo Nhật, mà cần được xây dựng hình ảnh là nguồn cung có chất lượng, đa dạng và có bản sắc.

Lợi thế giá cạnh tranh

Bên cạnh chất lượng, giá cả là yếu tố giúp gạo Việt Nam có thêm cơ hội. Khi giá gạo Nhật Bản tăng, các doanh nghiệp thực phẩm phải cân nhắc nguồn cung có chi phí hợp lý hơn. Gạo Việt Nam, nhờ lợi thế sản xuất nông nghiệp, chi phí cạnh tranh và nguồn cung đa dạng, có thể đáp ứng nhu cầu này.

Đối với các nhà hàng, cửa hàng cơm hộp hoặc đơn vị cung cấp suất ăn, chi phí nguyên liệu là yếu tố rất quan trọng. Nếu gạo Việt vừa bảo đảm chất lượng vừa có giá cạnh tranh, khả năng được lựa chọn sẽ cao hơn, nhất là trong bối cảnh các doanh nghiệp Nhật cần kiểm soát giá thành sản phẩm.

Tuy nhiên, lợi thế giá chỉ có ý nghĩa khi đi cùng chất lượng ổn định. Nếu chất lượng giữa các lô hàng không đồng đều, thị trường Nhật Bản sẽ khó duy trì niềm tin lâu dài. Đây là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp Việt Nam khi muốn mở rộng thị phần tại Nhật.

Những điểm gạo Việt cần cải thiện

Dù triển vọng khá tích cực, gạo Việt Nam vẫn còn một số vấn đề cần cải thiện để phát triển bền vững tại Nhật Bản.

Thứ nhất là chất lượng cơm khi nguội. Theo ông Takashi Takanashi, gạo Việt Nam ngon khi ăn nóng, nhưng sau khi nguội có thể hơi cứng. Đây là điểm rất quan trọng vì nhiều sản phẩm phổ biến tại Nhật như bento, onigiri và sushi thường được dùng khi cơm đã nguội.

Thứ hai là sự ổn định về chất lượng. Người Nhật rất coi trọng tính đồng đều. Một lô hàng tốt có thể tạo thiện cảm ban đầu, nhưng nếu các lô sau thay đổi về độ dẻo, độ mềm, hương thơm hoặc chất lượng hạt, niềm tin thị trường sẽ suy giảm.

Thứ ba là công nghệ sau thu hoạch. Chất lượng gạo không chỉ phụ thuộc vào giống lúa, mà còn phụ thuộc vào xay xát, bảo quản, xử lý và đóng gói. Nếu công nghệ chưa tốt, hạt gạo có thể mất độ ngon, độ bóng và độ dính cần thiết. Vì vậy, doanh nghiệp Việt cần đầu tư nhiều hơn vào máy móc, công nghệ chế biến và kiểm soát chất lượng.

Thứ tư là quy trình sản xuất. Để đưa gạo chất lượng cao sang Nhật Bản, Việt Nam cần chú ý từ quy chuẩn giống, thời điểm trồng, phương pháp canh tác đến các loại thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng. Đây là yêu cầu quan trọng để đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của thị trường Nhật.

Doanh nghiệp Nhật muốn nguồn cung ổn định

Điểm tích cực là một số doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ nhập khẩu gạo Việt Nam trong ngắn hạn, mà còn có mong muốn xây dựng nguồn cung ổn định. Sau khi nhập khoảng 1.000 tấn gạo Việt Nam trong năm 2025, Công ty Spice House có thể tiếp tục duy trì hoặc tăng lượng nhập khẩu nếu thị trường thuận lợi.

Trong khi đó, Công ty Sun-Tommy International từng nhập khẩu khoảng 500 tấn gạo Việt Nam mỗi năm và ước tính nâng lên khoảng 500–600 tấn trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026.

Ông Miyazawa cho biết doanh nghiệp muốn tiếp tục nhập khẩu để gạo Việt Nam có thể được trưng bày đều đặn trên kệ siêu thị Nhật Bản và được sử dụng trong các bữa trưa bento. Nếu mục tiêu này thành hiện thực, gạo Việt sẽ không chỉ hiện diện trong nhà hàng hoặc kênh thương mại, mà còn tiếp cận trực tiếp hơn với người tiêu dùng Nhật Bản.

Cơ hội để gạo Việt xây chỗ đứng riêng

Có thể nói, gạo Việt Nam đang có triển vọng đáng chú ý tại thị trường Nhật Bản. Bối cảnh giá gạo Nhật tăng, nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung lớn hơn, cộng đồng người Việt và người châu Á đông đảo, cùng sự quan tâm ngày càng tăng đối với ẩm thực Việt Nam đang tạo ra thời điểm thuận lợi.

Tuy nhiên, để cơ hội trở thành thị phần bền vững, gạo Việt cần đi theo hướng bài bản. Không chỉ bán bằng giá cạnh tranh, doanh nghiệp cần bảo đảm chất lượng ổn định, cải thiện độ ngon khi cơm nguội, đầu tư công nghệ sau thu hoạch và xác định rõ từng phân khúc sản phẩm.

Gạo Japonica Việt Nam có thể tiếp cận các kênh bento, nhà hàng và bán lẻ; gạo ST25, Tám thơm và các dòng đặc sản có thể định vị như sản phẩm chất lượng cao cho món Việt, món châu Á và nhóm khách hàng muốn trải nghiệm hương vị mới.

Nếu làm tốt, gạo Việt Nam không chỉ tận dụng được giai đoạn giá gạo Nhật tăng, mà còn xây dựng được vị trí lâu dài tại một thị trường có tiêu chuẩn cao. Đây sẽ là bước tiến quan trọng trong hành trình nâng giá trị hạt gạo Việt, từ xuất khẩu sản lượng sang xuất khẩu bằng chất lượng, uy tín và năng lực cạnh tranh thực sự.