‘Cha đẻ’ gạo ST25: Luân canh lúa - tôm là mô hình độc, lạ

Trong chuyến tham quan trại sản xuất giống lúa của Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí và mô hình lúa - tôm tại xã Gia Hòa 2, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng, đoàn chuyên gia Trung tâm ASEAN - Nhật Bản đã có dịp trao đổi trực tiếp với Anh hùng Lao động, kỹ sư Hồ Quang Cua, người được biết đến là “cha đẻ” của gạo ST25.

Tại buổi trao đổi, ông Hồ Quang Cua cho biết mô hình luân canh một vụ lúa - một vụ tôm sú đã mang lại hiệu quả rõ rệt cho nông dân vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là mô hình được nhiều chuyên gia nước ngoài đánh giá là độc đáo, hiệu quả và rất khác biệt so với cách sản xuất nông nghiệp thông thường.

Chuyến tham quan nằm trong khuôn khổ chương trình hội thảo “Xây dựng thương hiệu quốc gia cho gạo Việt” do báo Tuổi Trẻ phối hợp với UBND tỉnh Sóc Trăng và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức. Cùng tham gia với đoàn có đại diện báo Tuổi Trẻ và lãnh đạo ngành nông nghiệp tỉnh Sóc Trăng.

Luân canh lúa - tôm giúp tăng thu nhập cho nông dân

Theo ông Hồ Quang Cua, từ năm 2000, khi Nhà nước có chủ trương cho sản xuất luân canh một vụ lúa - một vụ tôm sú, thu nhập của nông dân đã tăng lên đáng kể. Thay vì chỉ phụ thuộc vào một đối tượng sản xuất, người dân có thể tận dụng điều kiện tự nhiên để vừa trồng lúa, vừa nuôi tôm theo mùa vụ.

Cơ cấu này giúp cả năng suất nuôi tôm và trồng lúa đều tăng. Vào mùa nước mặn, nông dân nuôi tôm sú; đến mùa nước ngọt, ruộng được chuyển sang trồng lúa. Cách làm này không chỉ phù hợp với vùng ven biển mà còn góp phần cải tạo môi trường sản xuất.

Chính sự kết hợp giữa cây lúa và con tôm đã tạo nên điểm khác biệt của mô hình. Theo ông Cua, nhiều chuyên gia nước ngoài đánh giá luân canh lúa - tôm là mô hình “độc, lạ và hiệu quả”, chưa có quốc gia nào làm được theo cách này.

ST25 phù hợp với vùng lúa - tôm Mỹ Xuyên

Trong mô hình lúa - tôm, giống lúa thơm ST25 được đánh giá phù hợp với cơ cấu vùng. Đây là giống lúa đã bén duyên với hàng trăm ngàn ha tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có nhiều vùng sản xuất lúa - tôm.

Riêng tại huyện Mỹ Xuyên, địa phương có hơn 17.000ha canh tác theo mô hình lúa - tôm. Trong đó, khoảng 50% diện tích sử dụng giống lúa thơm ST25. Điều này cho thấy ST25 không chỉ là giống gạo nổi tiếng về chất lượng, mà còn có khả năng thích ứng tốt với điều kiện canh tác đặc thù của địa phương.

Trên nền đất nuôi tôm, việc trồng lúa ST25 còn góp phần cải tạo môi trường. Sau vụ tôm, cây lúa giúp làm mới đồng ruộng, tạo sự cân bằng trong sản xuất. Nhờ đó, mô hình vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa giúp sử dụng đất bền vững hơn.

Theo thông tin từ địa phương, lúa ST25 trồng trên nền đất nuôi tôm cho năng suất trên 6 tấn/ha/vụ. Do thời gian qua ST25 bán được giá, người nông dân có thể đạt lợi nhuận trên 100 triệu đồng/ha/vụ. Đây là con số cho thấy giá trị thực tế của mô hình lúa - tôm khi gắn với giống lúa chất lượng cao.

Chất lượng hạt gạo bắt đầu từ khâu chọn giống

Bên cạnh hiệu quả của mô hình lúa - tôm, ông Hồ Quang Cua cũng chia sẻ với đoàn chuyên gia về quy trình sản xuất, chế biến và giữ chất lượng hạt gạo. Theo ông, thu hoạch, chế biến và đóng gói chỉ là một phần trong chuỗi sản xuất lúa thơm.

Để có được hạt gạo thon dài, bóng đẹp và chất lượng cao, khâu chọn giống giữ vai trò rất quan trọng. Chính vì vậy, ông Cua và các cộng sự vẫn không ngừng nghiên cứu, chọn lọc để giữ ổn định chất lượng giống ST25.

Việc giữ chất lượng giống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ST25 đã được công nhận là giống quốc gia. Sau khi được công nhận, nhiều tổ chức, doanh nghiệp và nông dân có thể khai thác, nhân rộng giống lúa thơm này. Tuy nhiên, theo ông Cua, quá trình sản xuất và kinh doanh cần thực hiện đúng quy định pháp luật.

Ông cũng cho biết doanh nghiệp gia đình đang xây dựng thương hiệu gạo Ông Cua. Đây là hướng đi nhằm giữ giá trị cho sản phẩm, đồng thời góp phần làm rạng danh gạo Việt Nam trên thị trường.

Từ câu chuyện ở Mỹ Xuyên, có thể thấy mô hình luân canh lúa - tôm không chỉ mang lại lợi nhuận cao cho nông dân, mà còn tạo điều kiện để giống lúa ST25 phát huy giá trị trên vùng đất ven biển. Sự kết hợp giữa mùa vụ phù hợp, giống lúa chất lượng và quy trình sản xuất đúng hướng đã giúp hạt gạo ST25 có thêm nền tảng để khẳng định vị thế.

Luân canh lúa - tôm vì vậy không chỉ là một cách sản xuất đặc thù của Đồng bằng sông Cửu Long, mà còn là mô hình cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của nông nghiệp Việt Nam. Khi được tổ chức tốt, mô hình này có thể giúp nông dân tăng thu nhập, cải tạo môi trường và nâng cao giá trị hạt gạo Việt.

Nguồn: https://tuoitre.vn/cha-de-gao-st25-luan-canh-lua-tom-la-mo-hinh-doc-la-chua-nuoc-nao-lam-duoc-20241211133911744.htm

Gạo Phương Nam