Bỏ cá nuôi tôm càng xanh trên ruộng lúa, nông dân Thanh Hóa thu lãi gấp 5 lần

Từ những vùng ruộng chiêm trũng từng cho thu nhập thấp, nhiều hộ nông dân ở phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa đã mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh lúa. Cách làm này không chỉ giúp tăng giá trị trên cùng diện tích canh tác, mà còn mở ra hướng sản xuất nông nghiệp sinh thái, tận dụng tốt mối quan hệ tự nhiên giữa cây lúa và con tôm.

Từ mô hình cá - lúa hiệu quả chưa cao, một số hộ dân đã chuyển sang nuôi tôm càng xanh trên ruộng lúa và ghi nhận lợi nhuận tăng rõ rệt. Thành công bước đầu cho thấy đây là hướng đi phù hợp với các vùng đất chiêm trũng, nơi sản xuất lúa đơn thuần khó mang lại thu nhập cao.

Từ ruộng trũng thu nhập thấp đến mô hình tôm - lúa

Tại Tổ dân phố 1, phường Quang Trung, ông Trần Xuân Hạnh là một trong những hộ tiên phong chuyển sang nuôi tôm càng xanh xen canh lúa. Trước đây, khu vực này chủ yếu là ruộng trũng chuyên cấy lúa, hiệu quả kinh tế thấp. Sau chủ trương dồn điền đổi thửa năm 2013, gia đình ông Hạnh chuyển 0,5ha ruộng sang mô hình cá - lúa.

Tuy nhiên, sau nhiều năm sản xuất, mô hình cá - lúa không mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Thu nhập của gia đình ông chỉ khoảng 30 triệu đồng mỗi năm. Đây là mức thu chưa tương xứng với công sức bỏ ra, nhất là trong bối cảnh người dân cần một hướng sản xuất ổn định hơn trên diện tích ruộng trũng.

Bước ngoặt xuất hiện vào năm 2022, khi Hội Nông dân thị xã Bỉm Sơn cũ, Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa và Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai thí điểm mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh lúa. Là một trong những hộ đầu tiên tham gia, ông Hạnh thả hơn 12.000 con tôm giống trên diện tích 5.300m².

Thời gian đầu, kỹ thuật nuôi tôm càng xanh còn mới nên ông gần như ngày nào cũng có mặt ngoài ruộng để theo dõi nguồn nước, lượng thức ăn và sự phát triển của tôm. Quá trình vừa làm vừa học giúp ông dần nắm được đặc tính của con nuôi, từ đó điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp hơn với điều kiện đồng ruộng địa phương.

Ngay vụ nuôi đầu tiên, mô hình đã mang lại tín hiệu tích cực khi gia đình ông thu lãi khoảng 50 triệu đồng. Kết quả này tạo thêm niềm tin để ông tiếp tục gắn bó với hướng sản xuất mới.

Đến nay, mỗi năm gia đình ông Hạnh thu hoạch khoảng 800kg tôm thương phẩm, bán với giá từ 200.000 - 400.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt từ 100 - 130 triệu đồng/năm, cao gấp 4 - 5 lần so với thời điểm nuôi cá kết hợp cấy lúa trước đây.

Cây lúa và con tôm hỗ trợ nhau trên cùng thửa ruộng

Theo kinh nghiệm của ông Hạnh, ưu điểm lớn nhất của mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh lúa là tận dụng được mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau giữa cây trồng và vật nuôi. Trong ruộng lúa, tôm càng xanh sử dụng rong rêu, vi sinh vật và các chất hữu cơ làm nguồn thức ăn tự nhiên. Ngược lại, chất thải của tôm trở thành nguồn dinh dưỡng bổ sung cho cây lúa.

Ruộng lúa cũng tạo môi trường trú ẩn thuận lợi cho tôm, nhất là trong thời kỳ lột xác. Nhờ vậy, người nuôi có thể giảm một phần thức ăn công nghiệp, hạn chế sử dụng hóa chất và tạo ra sản phẩm theo hướng sạch hơn, thân thiện hơn với môi trường.

Dù vậy, mô hình này cũng đòi hỏi người nuôi phải nắm kỹ quy trình chăm sóc. Theo ông Hạnh, mật độ nuôi phù hợp khoảng 5 con/m². Người nuôi cần đặc biệt chú ý đến lượng thức ăn vì tôm càng xanh là loài ăn chìm. Nếu cho ăn quá nhiều, thức ăn dư thừa dễ làm ô nhiễm nguồn nước; ngược lại, nếu thiếu thức ăn, tôm có thể cắn nhau, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và năng suất.

Vào mùa mưa, độ pH trong nước thường biến động nên cần được theo dõi thường xuyên. Mức pH phù hợp để tôm sinh trưởng tốt là khoảng 7,5 - 8,5. Đây là yếu tố quan trọng quyết định đến hiệu quả của cả vụ nuôi.

Từ thực tế sản xuất, mô hình tôm càng xanh xen canh lúa cho thấy khả năng nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích. Không chỉ tạo thêm nguồn thu từ tôm, mô hình còn giúp người dân tận dụng tốt điều kiện ruộng trũng, giảm lãng phí tài nguyên đất và nước.

Liên kết tổ hợp tác, hướng tới sản xuất VietGAP

Không chỉ phát triển mô hình của gia đình, ông Trần Xuân Hạnh còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm cho các hộ dân trong khu vực. Hiện ông là Tổ trưởng Tổ hợp tác nuôi tôm càng xanh phường Quang Trung với 5 thành viên, tổng diện tích sản xuất khoảng 2ha. Sản lượng hàng năm của tổ hợp tác đạt gần 3 tấn tôm thương phẩm.

Từ năm 2025, với sự hỗ trợ của Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, các thành viên tổ hợp tác được hỗ trợ con giống, thức ăn và hướng dẫn quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Các hộ thực hiện ghi chép nhật ký sản xuất, theo dõi môi trường nuôi, ứng dụng công nghệ trong quản lý và tiêu thụ sản phẩm.

Việc sản xuất theo hướng VietGAP giúp mô hình không chỉ dừng ở hiệu quả kinh tế trước mắt, mà còn hướng đến sản phẩm an toàn, có quy trình rõ ràng và dễ mở rộng thị trường hơn trong thời gian tới.

Ông Mai Văn Sỹ, một thành viên của tổ hợp tác, cho biết gia đình ông nuôi tôm càng xanh trên diện tích 2.000m² và đạt lợi nhuận gần 100 triệu đồng mỗi năm. Để giảm chi phí, ông tận dụng nguồn cá rô phi nuôi tại địa phương làm thức ăn cho tôm. Cách làm này giúp chủ động nguồn thức ăn, đồng thời giảm áp lực chi phí trong quá trình nuôi.

Theo ông Hạnh, riêng Tổ dân phố 1 hiện có khoảng 50ha diện tích nuôi trồng thủy sản. Đây là dư địa lớn để mở rộng mô hình tôm - lúa trong thời gian tới, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Đánh giá về mô hình, ông Vũ Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, cho rằng nuôi tôm càng xanh xen canh lúa là hướng chuyển đổi phù hợp đối với các vùng đất chiêm trũng. Mô hình giúp nâng cao giá trị sản xuất trên cùng diện tích, đồng thời tạo ra sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường.

Việc hình thành các tổ hợp tác cũng giúp nông dân liên kết sản xuất, tiếp cận khoa học kỹ thuật và từng bước xây dựng sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP. Đây là nền tảng quan trọng để mô hình có thể nhân rộng trong thời gian tới.

Từ câu chuyện của ông Trần Xuân Hạnh và các hộ dân ở phường Quang Trung, có thể thấy việc chuyển đổi từ cá - lúa sang tôm càng xanh xen canh lúa đã mở ra hướng đi mới cho vùng ruộng chiêm trũng Thanh Hóa. Khi cây lúa và con tôm cùng phát huy lợi thế trên một thửa ruộng, người nông dân không chỉ tăng thu nhập mà còn tiến gần hơn đến mô hình sản xuất sinh thái, bền vững và có giá trị cao hơn.

Nguồn: https://danviet.vn/bo-ca-tha-con-cang-xanh-xuong-ruong-lua-nong-dan-thanh-hoa-bat-ngo-thu-lai-gap-nhieu-lan-d1432168.html

Gạo Phương Nam