“Chứng thư” đặc biệt của loại gạo 3 lần ngon nhất thế giới

Gạo ST25 của Việt Nam lần thứ 3 được vinh danh “Gạo ngon nhất thế giới” đã tiếp tục khẳng định vị thế đặc biệt của hạt gạo Việt trên thị trường quốc tế. Nhưng phía sau danh hiệu ấy không chỉ là câu chuyện về giống lúa ngon, hạt gạo thơm hay kỹ thuật chế biến hiện đại. Với Anh hùng Lao động, kỹ sư Hồ Quang Cua, “cha đẻ” giống lúa ST25, giá trị bền vững nhất còn nằm ở những tín hiệu rất nhỏ trên mặt ruộng: những hang trùn chi chít trong đất.

Ông gọi đó là “chứng thư” sống động của một nền nông nghiệp tuần hoàn, nơi đất được nuôi dưỡng tự nhiên, cây lúa khỏe hơn và hạt gạo làm ra giữ được chất lượng an toàn, ổn định.

Từ “lọ lem” hè thu đến ngôi vị gạo ngon nhất thế giới

Trong sản xuất lúa ở miền Tây, vụ hè thu thường không được đánh giá cao như vụ đông xuân. Mưa nhiều, thiếu nắng khiến hạt gạo dễ xỉn màu, kém thơm và khó đạt chất lượng tốt nhất. Vì vậy, việc kỹ sư Hồ Quang Cua lựa chọn gạo ST25 vụ hè thu để tham gia cuộc thi gạo ngon nhất thế giới năm 2025 từng khiến nhiều người bất ngờ.

Kết quả, ngày 9/11/2025 tại Phnom Penh, Campuchia, gạo ST25 của Việt Nam lần thứ 3 bước lên vị trí cao nhất tại Hội nghị Thương mại Lúa gạo toàn cầu. Thành công này cho thấy ST25 không chỉ là giống gạo ngon trong điều kiện thuận lợi, mà còn có thể giữ được phẩm chất cao ngay cả trong vụ mùa vốn được xem là bất lợi hơn.

Theo ông Hồ Quang Cua, bí quyết nằm ở quy trình canh tác an toàn kết hợp công nghệ vi sinh. Việc sử dụng chế phẩm sinh học tạo vi khuẩn đối kháng ngoài đồng giúp kiểm soát vi khuẩn gây hại. Cùng với đó, kỹ thuật sấy lúa ngay sau thu hoạch giúp triệt tiêu độ ẩm, ngăn vi khuẩn gây mùi phát triển.

Nhờ quy trình này, gạo ST25 vụ hè thu không chỉ cải thiện ngoại quan, hạt gạo trắng đẹp hơn, mà còn giữ được hương thơm đặc trưng. Trước khi đưa mẫu gạo đi thi, nhóm thực hiện cũng tổ chức đánh giá nội bộ. Chỉ khi cơm đạt yêu cầu về độ thơm, dẻo, hạt thon dài và cảm giác ăn ngon vượt kỳ vọng, mẫu gạo mới được chọn.

Hang trùn trên mặt ruộng và câu chuyện nông nghiệp tuần hoàn

Một trong những điều kỹ sư Hồ Quang Cua tâm đắc nhất trong quá trình duy trì chất lượng ST25 là sự xuất hiện của trùn trên ruộng lúa. Theo ông, trùn sinh sôi trong ruộng ngập nước là tín hiệu quan trọng của nông nghiệp tuần hoàn và cũng là “chứng thư thẩm định” cho một nền sản xuất an toàn.

Để có được những hang trùn dày đặc trên mặt ruộng không phải là chuyện ngẫu nhiên. Ông Cua cho biết phải mất 3 năm, tương đương 6 vụ sản xuất, kiên trì canh tác không hóa chất và chỉ sử dụng phân bón hữu cơ thật. Khi không còn thuốc độc làm hại hệ sinh vật đất, trùn có điều kiện sinh sôi, phát triển và góp phần cải thiện môi trường ruộng lúa.

Trong cách lý giải của ông, nông nghiệp tuần hoàn không quá xa lạ mà bắt đầu từ sự xoay vòng của tự nhiên. Sau mỗi vụ lúa, rơm rạ được xới lên, sau đó phun nấm sinh học trichoderma để thúc đẩy quá trình phân hủy, biến gốc rạ thành mùn. Lớp mùn này trở thành nguồn thức ăn cho trùn. Khi trùn phát triển, chúng đào hang, làm tổ và tạo ra vô số lỗ nhỏ trên mặt ruộng.

Những hang trùn ấy giúp đất thông thoáng hơn, tạo điều kiện để rễ lúa hấp thụ oxy, đâm sâu và phát triển mạnh. Khi cây lúa khỏe, khả năng chống chịu tốt hơn, giảm nhu cầu sử dụng thuốc. Từ đó, hạt gạo làm ra cũng an toàn và giữ được chất lượng tốt hơn.

Với ông Cua, đây chính là vòng tuần hoàn quan trọng: rơm rạ trở thành mùn, mùn nuôi trùn, trùn làm đất khỏe, đất khỏe giúp lúa khỏe, lúa khỏe tạo nên hạt gạo ngon và an toàn.

Giữ phong độ ST25 là trách nhiệm với hạt gạo Việt

Chiến thắng lần thứ 3 của ST25 tiếp nối các lần được vinh danh vào năm 2019 và 2023, qua đó khẳng định danh tiếng quốc tế của gạo Việt Nam. Tuy nhiên, với kỹ sư Hồ Quang Cua, danh hiệu không phải là điểm kết thúc. Điều quan trọng hơn là giữ cho ST25 duy trì được chất lượng ổn định qua từng mùa vụ.

Theo ông, sinh vật luôn có xu hướng tự thoái hóa để sinh tồn khi môi trường thay đổi. Với cây lúa cũng vậy, nếu điều kiện từ giống đến canh tác không được giữ đúng chuẩn, chất lượng hạt gạo có thể suy giảm theo thời gian. Vì vậy, để ST25 giữ được hương vị như ban đầu, toàn bộ quy trình phải được duy trì nghiêm túc.

Ông nhìn nhận việc giữ chất lượng ST25 không chỉ là yêu cầu sản xuất hay kinh doanh, mà còn là lương tâm nghề nghiệp. Người tạo ra giống lúa phải có trách nhiệm giữ gìn giống, giữ chất lượng hạt gạo và bảo đảm người tiêu dùng được ăn đúng vị ST25.

Đến nay, giống ST25 đã vượt khỏi phạm vi Đồng bằng sông Cửu Long, được canh tác trên hơn 200.000 ha ở nhiều vùng trong cả nước, góp phần mang lại thu nhập ổn định hơn cho nông dân. Khi ST25 trở thành thương hiệu được biết đến rộng rãi, lợi ích không chỉ thuộc về người tạo giống, mà lan tỏa đến cả chuỗi sản xuất lúa gạo: từ giống, canh tác, chế biến, doanh nghiệp đến người nông dân.

“Chứng thư” đặc biệt của ST25 vì vậy không nằm trên giấy, mà hiện diện ngay trên mặt ruộng. Đó là những hang trùn nhỏ bé nhưng mang ý nghĩa lớn, chứng minh đất đang khỏe, hệ sinh thái đồng ruộng đang được phục hồi và quy trình sản xuất đang đi theo hướng an toàn hơn.

Từ câu chuyện những con trùn trên ruộng lúa, có thể thấy hành trình giữ đẳng cấp cho ST25 không chỉ dựa vào danh hiệu gạo ngon nhất thế giới, mà dựa vào sự bền bỉ trong canh tác, sự tôn trọng tự nhiên và trách nhiệm với chất lượng hạt gạo. Chính sự tử tế với đất, với cây lúa và với người tiêu dùng đã góp phần làm nên giá trị lâu dài cho loại gạo Việt Nam 3 lần được vinh danh ngon nhất thế giới.

Nguồn: https://thanhnien.vn/chung-thu-dac-biet-cua-loai-gao-3-lan-ngon-nhat-the-gioi-185260427182233908.htm

Gạo Phương Nam