Từ phần lúa chét ST25 thường bị bỏ lại sau thu hoạch, nhóm sinh viên Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng đã nghiên cứu và phát triển thành sản phẩm “Trà lúa non – SVC”. Đây là một hướng khai thác mới từ phụ phẩm nông nghiệp, góp phần giảm lãng phí sau thu hoạch và mở ra mô hình khởi nghiệp xanh gắn với cây lúa đặc sản của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Dự án được thực hiện bởi 5 sinh viên Khoa Nông nghiệp – Thủy sản gồm: Đỗ Thị Mỹ Hằng, Đồ Minh Diệp, Trương Trần Tài, Huỳnh Hoàng Duy và Nguyễn Công Lý. Từ nguồn nguyên liệu tưởng chừng ít giá trị trên đồng ruộng, nhóm đã tạo ra sản phẩm trà thảo mộc dạng túi lọc, không sử dụng chất bảo quản, phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh và các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên.

Tận dụng “hạt ngọc trời thứ hai” sau mùa gặt

Theo nhóm nghiên cứu, lúa chét là phần lúa mọc lại tự nhiên sau khoảng 15 ngày kể từ khi ruộng được thu hoạch. Loại lúa này lâu nay thường bị bỏ ngoài đồng hoặc chỉ tận dụng làm thức ăn chăn nuôi nên giá trị kinh tế chưa cao.

Nhận thấy đây là nguồn nguyên liệu sạch, tự nhiên và giàu dinh dưỡng, nhóm sinh viên đã lựa chọn lúa chét ở giai đoạn lúa sữa để chế biến trà. Điểm đáng chú ý là nguyên liệu chính được lấy từ giống lúa ST25, đặc sản nổi tiếng của Sóc Trăng, vốn được biết đến với hương thơm đặc trưng.

Đỗ Thị Mỹ Hằng, trưởng nhóm dự án, cho biết lúa chét ST25 có mùi thơm đậm hơn nhiều giống lúa khác sau khi chế biến. Dù phần đầu hạt có gai nhọn khiến nông dân thường không tận dụng, nhưng khi được xử lý đúng cách, loại nguyên liệu này lại tạo ra hương thơm riêng, phù hợp để phát triển sản phẩm trà thảo mộc.

Trà lúa non từ ST25, hoa cúc và rễ cỏ tranh

Từ nguồn lúa chét ST25, nhóm phát triển sản phẩm “Trà lúa non – SVC” dưới dạng túi lọc tiện lợi. Ngoài lúa chét, sản phẩm còn được phối trộn với hoa cúc và rễ cỏ tranh nhằm tạo hương vị thanh nhẹ, hậu ngọt và dễ uống.

Sản phẩm hướng đến nhiều nhóm người tiêu dùng, trong đó có những người quan tâm đến thực phẩm tự nhiên, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và lối sống xanh. Việc không sử dụng chất bảo quản cũng là yếu tố giúp trà lúa non phù hợp hơn với xu hướng tiêu dùng hiện nay.

Theo nhóm nghiên cứu, lúa chét ở giai đoạn lúa sữa chứa các hợp chất có lợi, trong đó có polyphenols, nhóm chất chống oxy hóa tự nhiên. Vì vậy, khâu xử lý nguyên liệu được nhóm đặc biệt chú trọng để giữ lại màu sắc, hương thơm và dưỡng chất của lúa non.

Quy trình sản xuất chú trọng an toàn và giữ hương vị tự nhiên

Trong quy trình sản xuất, lúa chét sau thu hoạch được loại bỏ tạp chất, rửa sạch, xử lý qua nước nóng để loại bỏ vi sinh vật, sau đó đưa vào sấy lạnh. Phương pháp sấy lạnh giúp giữ màu xanh tự nhiên của nguyên liệu, đồng thời bảo toàn tốt hơn các hợp chất chống oxy hóa.

Theo giảng viên hướng dẫn Huỳnh Thị Thủy Tiên, Phó trưởng Khoa Nông nghiệp – Thủy sản, công đoạn phối trộn giữa lúa chét, hoa cúc và rễ cỏ tranh đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hương vị cho sản phẩm. Khi pha, trà có hậu ngọt, hương thơm dịu nhẹ, mang nét đặc trưng của lúa non miền Tây.

Sản phẩm cũng đã được kiểm định chất lượng theo các tiêu chuẩn hiện hành, tạo cơ sở để nhóm tiếp tục hoàn thiện, mở rộng và hướng tới thương mại hóa trong thời gian tới.

Giảm lãng phí, mở hướng nông nghiệp tuần hoàn

Không chỉ dừng lại ở một sản phẩm đồ uống thảo mộc, dự án còn đặt mục tiêu nâng cao giá trị phụ phẩm nông nghiệp. Việc tận dụng lúa chét ST25 giúp giảm lãng phí sau thu hoạch, đồng thời phù hợp với xu hướng “zero waste” trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn.

Thay vì để lúa chét bị bỏ lại ngoài đồng, nhóm sinh viên đã biến nguồn nguyên liệu này thành sản phẩm có tiềm năng thương mại. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang hướng đến sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và gia tăng giá trị trên cùng một diện tích canh tác.

Theo giảng viên Nguyễn Thị Thảo Nguyên, nhà trường đã liên kết với các hợp tác xã tại xã Vĩnh Lợi và Phú Lộc, TP Cần Thơ, nhằm bảo đảm nguồn cung lúa chét ST25 ổn định cho dự án. Đây là bước đi quan trọng nếu sản phẩm muốn phát triển lâu dài, bởi nguồn nguyên liệu ổn định sẽ quyết định khả năng mở rộng sản xuất.

Kỳ vọng trở thành sản phẩm OCOP địa phương

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng “Trà lúa non – SVC” có thể phát triển thành sản phẩm OCOP địa phương trong thời gian tới. Nếu được đầu tư thêm về bao bì, tiêu chuẩn sản xuất, vùng nguyên liệu và kênh phân phối, sản phẩm này có thể trở thành một hướng khai thác mới cho phụ phẩm từ lúa ST25.

Dự án cũng có tiềm năng tạo thêm việc làm cho người dân địa phương ở các khâu thu gom nguyên liệu, sơ chế, sản xuất, đóng gói và phân phối. Đây là giá trị cộng thêm đáng chú ý, bởi một ý tưởng khởi nghiệp từ sinh viên có thể kết nối trực tiếp với nông dân và hợp tác xã.

Với ý tưởng khai thác phụ phẩm nông nghiệp theo hướng thân thiện môi trường, dự án “Trà lúa non – SVC” đã giành giải Nhất cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ 8 năm 2026 ở khối giáo dục nghề nghiệp, lĩnh vực y tế, sức khỏe và đời sống.

Từ lúa chét ST25 đến câu chuyện khởi nghiệp xanh

Câu chuyện nhóm sinh viên miền Tây biến lúa chét ST25 thành trà thảo mộc cho thấy một cách nhìn mới với phụ phẩm nông nghiệp. Những gì từng bị bỏ quên trên đồng ruộng hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm có giá trị nếu được nghiên cứu, xử lý và phát triển đúng hướng.

Từ giống lúa ST25 nổi tiếng của Sóc Trăng, nhóm sinh viên đã mở ra một hướng đi sáng tạo: không chỉ khai thác hạt gạo thương phẩm, mà còn tận dụng phần lúa non mọc lại sau thu hoạch để tạo ra sản phẩm trà thảo mộc tự nhiên.

Dự án “Trà lúa non – SVC” vì vậy không chỉ là một sản phẩm khởi nghiệp, mà còn là minh chứng cho tư duy nông nghiệp mới: tiết kiệm hơn, xanh hơn và biết nâng giá trị từ những nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương.