Gạo ST25 phát thải thấp đang được phát triển theo hướng liên kết nông dân vùng lúa - tôm, kết hợp quản lý nước, giảm phân hóa học và tăng sử dụng chế phẩm hữu cơ, vi sinh. Theo kỹ sư Hồ Quang Cua, rút khô đồng ruộng ba lần là một giải pháp quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính.
Mô hình không chỉ hướng đến chất lượng hạt gạo mà còn xây dựng chuỗi sản xuất có trách nhiệm hơn: nông dân tuân thủ quy trình, doanh nghiệp liên kết đầu ra và giảm dần đầu vào hóa học.

 

Vùng lúa tôm có lợi thế gì để sản xuất ST25 phát thải thấp?

Vùng lúa - tôm tại Đồng bằng sông Cửu Long có tiềm năng phát triển nguyên liệu ST25 theo hướng phát thải thấp. Để đánh giá quy mô đóng góp cho Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, cần xác định diện tích thực tế tham gia và kết quả đo lường của từng vùng nguyên liệu.
Lợi thế lớn nhất nằm ở nhịp sản xuất theo mùa nước. Khi nước mặn phù hợp, ruộng được dùng để nuôi tôm; đến mùa nước ngọt, ruộng được rửa mặn và chuyển sang trồng lúa. Cách luân canh này tạo điều kiện để quản lý nước chủ động hơn và giảm phụ thuộc vào mô hình canh tác lúa ngập liên tục.
Vùng lúa - tôm có nền tảng phù hợp để phát triển nguyên liệu phát thải thấp vì tận dụng được nhịp mùa nước và tập quán luân canh đã có sẵn

Quản lý nước trong canh tác ST25 vùng lúa - tôm

Các giai đoạn quản lý nước được đề cập trong mô hình gồm:

• Rút khô và rửa mặn trước khi gieo sạ, tạo điều kiện phù hợp để cây lúa phát triển và hỗ trợ hạt chắc khi thu hoạch.
• Rút khô giữa mùa, hỗ trợ quản lý nước, kiểm soát sâu bệnh và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
• Rút khô trước thu hoạch, thường khoảng 10 ngày, giúp ruộng khô ráo và thuận lợi hơn cho thu hoạch

Việc rút nước cần phù hợp điều kiện ruộng, giai đoạn sinh trưởng và hướng dẫn kỹ thuật. Không nên xem một số lần rút nước cố định là bằng chứng đạt tiêu chuẩn phát thải thấp; kết quả cần được đo đạc, báo cáo và kiểm chứng.

Chế phẩm hữu cơ và vi sinh thay đổi cách trồng lúa ST25

Giảm phát thải không chỉ dựa vào quản lý nước. Nông dân trong mô hình liên kết còn phải tăng sử dụng chế phẩm hữu cơ, vi sinh và giảm dần phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật.
Chế phẩm hữu cơ, vi sinh cần được lựa chọn theo điều kiện đất, nước và quy trình canh tác của vùng nguyên liệu. Việc sử dụng phải đi kèm hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi hiệu quả và kiểm soát chi phí cho người trồng lúa.
Mục tiêu là sử dụng đầu vào hiệu quả, giảm thất thoát và kiểm soát tác động môi trường trong suốt mùa vụ

Liên kết nông dân là điều kiện để mô hình đi xa

Một quy trình tốt sẽ khó tạo tác động lớn nếu từng hộ làm riêng lẻ. Mô hình ST25 phát thải thấp vì vậy phụ thuộc nhiều vào liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp, nhà khoa học và cơ quan quản lý. Người trồng lúa phải hiểu kỹ thuật, chấp nhận thay đổi tập quán và tuân thủ quy trình trong cả mùa vụ.
Ở chiều ngược lại, nông dân cũng cần nhìn thấy lợi ích rõ ràng về đầu ra, giá trị sản phẩm và thu nhập. Muốn mở rộng quy mô, mô hình còn cần phương pháp đo lường phát thải minh bạch và cơ chế hỗ trợ đủ hấp dẫn để người sản xuất tham gia lâu dài

Gạo ST25 phát thải thấp mang lại giá trị gì cho người tiêu dùng?

Canh tác phát thải thấp hướng đến giảm khí nhà kính trong quá trình sản xuất. Đây là tiêu chí khác với hương vị, tiêu chuẩn hữu cơ hay chứng nhận an toàn thực phẩm. Một sản phẩm cần bằng chứng riêng cho từng công bố.
Với gạo cao cấp, người mua ngày càng quan tâm không chỉ “gạo có ngon không?” mà còn “gạo được trồng như thế nào?”. Chất lượng, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường cần đi cùng nhau để tạo niềm tin lâu dài

ST25 phát thải thấp: Hướng phát triển bền vững từ vùng lúa tôm

Với quy mô lớn, đặc điểm luân canh theo mùa nước và kinh nghiệm liên kết nông dân, vùng lúa tôm có nền tảng để đóng góp đáng kể cho mục tiêu phát triển lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long.

 

Khi lựa chọn gạo ST25, Gạo Phương Nam khuyến khích khách hàng kiểm tra nguồn gốc và thông tin sản phẩm. Đối với công bố phát thải thấp, cần xem rõ vùng nguyên liệu, quy trình và kết quả kiểm chứng thay vì chỉ dựa vào tên giống ST25.

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ