Mỗi dịp Tết Đoan Ngọ cận kề, con hẻm 1172 trên đường Phạm Thế Hiển (TP.HCM) lại trở nên nhộn nhịp với không khí tất bật của nghề làm bánh ú lá tre truyền thống. Từ sáng sớm đến khuya, các hộ dân trong hẻm cùng nhau ngâm gạo, chuẩn bị nhân bánh và gói hàng chục nghìn chiếc bánh để cung ứng cho thị trường.
Đây là một trong những xóm nghề làm bánh ú lá tre lâu đời tại TP.HCM, với lịch sử hơn nửa thế kỷ. Dù số hộ theo nghề không còn nhiều như trước, nhưng mỗi mùa Tết Đoan Ngọ, những bếp lửa luộc bánh vẫn đỏ rực, giữ gìn nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của người Nam Bộ.
Bánh ú lá tre được làm từ gạo nếp ngâm nước tro, kết hợp với nhân đậu xanh nấu đường và mứt bí đao. Sau khi gói thành hình chóp tam giác bằng lá tre, bánh được luộc nhiều giờ để đạt độ dẻo mềm và hương vị đặc trưng. Khi thưởng thức, bánh có vị ngọt thanh, thơm nhẹ và màu vàng nâu tự nhiên từ nước tro.
Tại một cơ sở sản xuất lâu năm trong xóm, gia đình ông Nguyễn Văn Trí chuẩn bị gần 900 kg gạo nếp cùng khoảng 150 kg đậu xanh để phục vụ mùa bánh năm nay. Với lượng nguyên liệu này, gia đình dự kiến làm khoảng 17.000 chiếc bánh ú cung cấp cho các chợ đầu mối và tiểu thương trong thành phố.
Để có được những mẻ bánh chất lượng, gạo nếp phải được ngâm nước tro trong khoảng hai ngày. Đậu xanh sau khi nấu chín sẽ được vo thành từng viên nhỏ trước khi đưa vào nhân bánh. Trong khi đó, lá tre được nhập từ Tây Ninh, lựa chọn kỹ lưỡng và xử lý trước khi sử dụng nhằm giữ được độ bền, hương thơm và hình dáng đẹp cho sản phẩm.
Vào cao điểm sản xuất, mỗi người thợ có thể gói từ 1.000 đến 1.500 chiếc bánh mỗi ngày. Công việc đòi hỏi sự khéo léo và tốc độ để kịp hoàn thành đơn hàng trước ngày Tết Đoan Ngọ. Vì vậy, nhiều hộ phải thuê thêm nhân công thời vụ để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Sau khi hoàn thành công đoạn gói, bánh được buộc thành từng chùm rồi đưa vào các nồi lớn để luộc liên tục khoảng bốn giờ. Người nấu phải thường xuyên canh lửa, châm nước để bánh chín đều. Khi vớt ra, bánh được ngâm nước làm nguội trước khi đóng gói và giao cho khách.
Hiện mỗi chùm 12 chiếc bánh ú lá tre được bán với giá khoảng 80.000 đồng. Các cơ sở trong xóm thường duy trì sản xuất đến sát ngày Tết Đoan Ngọ để đáp ứng nhu cầu tăng cao của người dân thành phố.
Tết Đoan Ngọ, hay còn gọi là Tết diệt sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống quen thuộc của người Việt. Trong đó, bánh ú lá tre từ lâu đã trở thành món ăn không thể thiếu, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa dân gian qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang giá trị ẩm thực, những chiếc bánh còn là kết tinh của sự cần cù, khéo léo và tình yêu nghề của người dân làng bánh giữa lòng đô thị.
Nguồn: https://vnexpress.net/ngam-hang-nghin-kg-gao-goi-banh-u-la-tre-ban-tet-doan-ngo-5086517.html
Gạo Phương Nam