Ở tuổi ngoài 70, kỹ sư Hồ Quang Cua vẫn dành phần lớn thời gian của mình bên những thửa ruộng nghiên cứu tại Sóc Trăng. Giữa hàng nghìn dòng lúa đang được chọn lọc, lai tạo và khảo nghiệm, ông tiếp tục theo đuổi mục tiêu quen thuộc suốt nhiều thập kỷ qua: tạo ra những giống lúa thơm chất lượng cao, thích ứng với điều kiện sản xuất ngày càng khắc nghiệt và mang lại giá trị tốt hơn cho người nông dân.

Ít ai biết rằng, phía sau thành công của gạo ST25 – giống gạo nhiều lần được vinh danh ngon nhất thế giới – là hành trình bền bỉ kéo dài hàng chục năm của một nhà khoa học luôn đau đáu với hạt gạo Việt Nam.

Hành Trình “Bình Dân Hóa” Lúa Thơm

Trong suốt sự nghiệp nghiên cứu của mình, kỹ sư Hồ Quang Cua không chỉ hướng đến việc tạo ra những giống lúa thơm ngon mà còn đặt mục tiêu giúp chúng trở nên gần gũi và dễ canh tác hơn đối với người nông dân.

Từ những ngày đầu nghiên cứu lúa thơm ST, ông luôn theo đuổi định hướng xây dựng các giống lúa vừa có chất lượng cao, vừa có khả năng thích nghi với nhiều điều kiện thổ nhưỡng khác nhau, kể cả những vùng đất nhiễm mặn hoặc chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Hiện nay, tại khu nghiên cứu ở Sóc Trăng, ông cùng cộng sự tiếp tục thử nghiệm các dòng lúa ngắn ngày, chịu hạn và chịu mặn tốt hơn nhằm phục vụ các vùng sản xuất lúa - tôm tại bán đảo Cà Mau. Đây được xem là hướng đi quan trọng giúp duy trì cây lúa trong bối cảnh nguồn nước ngọt ngày càng hạn chế.

Theo ông, một giống lúa chỉ thực sự thành công khi người nông dân có thể dễ dàng gieo trồng, đạt năng suất ổn định và mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Từ ST3 Đến ST25: Hơn Hai Thập Kỷ “Mài Ngọc”

Con đường đưa hạt gạo Việt Nam ra thế giới không hề bằng phẳng.

Hơn 20 năm trước, khi giống lúa ST3 được đưa vào sản xuất, nhiều người vẫn mang định kiến rằng lúa thơm có năng suất thấp và khó cạnh tranh trên thị trường. Không ít lần ông Hồ Quang Cua đối mặt với những nghi ngờ, thậm chí bị cho là đi ngược lại mục tiêu bảo đảm sản lượng lương thực.

Tuy nhiên, thay vì từ bỏ, ông và các cộng sự tiếp tục kiên trì cải tiến giống lúa. Từ ST1 đến ST25 là cả một quá trình chọn lọc, lai tạo và hoàn thiện kéo dài gần một phần tư thế kỷ.

Bên cạnh ông còn có nhiều nhà khoa học và kỹ sư đồng hành trong hành trình này, cùng chung mục tiêu nâng cao chất lượng hạt gạo Việt Nam.

Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra giống lúa thơm, nhóm nghiên cứu còn tập trung tích hợp các đặc tính như chống chịu sâu bệnh, chống đổ ngã, thích nghi với môi trường và duy trì năng suất cao.

Chinh Phục Danh Hiệu Gạo Ngon Nhất Thế Giới

Năm 2017 đánh dấu bước ngoặt lớn khi gạo ST24 lần đầu tiên lọt vào nhóm gạo ngon nhất thế giới tại cuộc thi quốc tế.

Hai năm sau, gạo ST25 tiếp tục tạo nên dấu mốc lịch sử khi vượt qua nhiều đối thủ mạnh để giành danh hiệu Gạo ngon nhất thế giới năm 2019.

Thành công này không chỉ giúp nâng cao giá trị thương mại của gạo Việt Nam mà còn góp phần thay đổi cách nhìn của thị trường quốc tế đối với ngành lúa gạo trong nước.

Đặc biệt, việc ST25 tiếp tục được vinh danh ở các cuộc thi quốc tế sau đó đã khẳng định chất lượng ổn định của giống gạo này, đồng thời nâng tầm thương hiệu gạo Việt trên thị trường toàn cầu.

Đối với kỹ sư Hồ Quang Cua, mỗi giải thưởng không đơn thuần là một danh hiệu, mà còn là minh chứng cho nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm tạo ra những giống lúa tốt hơn cho người nông dân.

Người Thầy Của Nông Dân

Không chỉ là một nhà nghiên cứu, ông Hồ Quang Cua còn được nhiều nông dân xem như người đồng hành trong quá trình sản xuất.

Tại nhiều địa phương thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là các khu vực sản xuất theo mô hình lúa - tôm, giống ST25 đã giúp nhiều hộ dân nâng cao thu nhập đáng kể.

Nhờ khả năng thích nghi tốt, năng suất ổn định và giá bán cao, nhiều gia đình đã cải thiện đời sống, đầu tư mở rộng sản xuất và xây dựng cuộc sống khấm khá hơn.

Trong mắt người nông dân, ông không chỉ là “cha đẻ” của gạo ST25 mà còn là người luôn sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ bà con trong quá trình canh tác.

Kiên Định Với Mục Tiêu Nâng Tầm Hạt Gạo Việt

Sau nhiều lần đạt giải quốc tế, kỹ sư Hồ Quang Cua vẫn không ngừng nghiên cứu và cải tiến giống lúa ST25.

Ông cho rằng việc liên tục hoàn thiện một giống lúa đã được thị trường công nhận sẽ giúp củng cố niềm tin của người tiêu dùng, đồng thời tạo nền tảng bền vững cho người sản xuất.

Dù doanh nghiệp của ông không có quy mô lớn, nhưng triết lý phát triển vẫn luôn nhất quán: tập trung vào chất lượng thay vì mở rộng bằng mọi giá.

Hiện nay, bên cạnh việc bảo vệ và phát triển thương hiệu ST25, ông tiếp tục theo đuổi các chương trình nghiên cứu giống lúa mới thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần xây dựng nền nông nghiệp bền vững cho tương lai.

Hành Trình Chưa Dừng Lại

Hơn bốn thập kỷ gắn bó với cây lúa, kỹ sư Hồ Quang Cua đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử phát triển ngành lúa gạo Việt Nam.

Từ những cánh đồng mặn phèn của Sóc Trăng đến các cuộc thi gạo danh giá trên thế giới, ông đã góp phần đưa hạt gạo Việt Nam vượt ra khỏi phạm vi sản xuất truyền thống để trở thành một sản phẩm mang giá trị thương hiệu quốc gia.

Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện của một nhà khoa học, mà còn là biểu tượng cho tinh thần đổi mới, sáng tạo và khát vọng đưa nông sản Việt Nam vươn xa trên thị trường quốc tế. Hồ Quang Cua đã và đang tiếp tục gieo những "hạt giống" cho tương lai ngành lúa gạo Việt Nam, để mỗi hạt gạo không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà còn là niềm tự hào của đất nước.

Nguồn: https://nhandan.vn/special/mot-doi-lam-khoa-hoc-giua-dongruong-doimoi/index.html

Gạo Phương Nam