Xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận mức tăng về khối lượng, nhưng giá trị kim ngạch lại giảm do giá xuất khẩu bình quân thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy ngành gạo đang bán được nhiều hơn, nhưng vẫn chịu sức ép lớn từ mặt bằng giá thế giới.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, riêng tháng 5-2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,1 triệu tấn gạo, thu về 511,7 triệu USD. Lũy kế 5 tháng đầu năm, lượng gạo xuất khẩu đạt khoảng 4,5 triệu tấn, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu chỉ đạt 2,09 tỷ USD, giảm 3,6%.
Nguyên nhân chính là giá gạo xuất khẩu bình quân trong 5 tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 467,6 USD/tấn, giảm 9,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là yếu tố khiến kim ngạch toàn ngành đi xuống dù sản lượng xuất khẩu vẫn tăng.
Xuất khẩu tăng lượng, nhưng giá trị chưa phục hồi
Trong cơ cấu thị trường, Philippines tiếp tục là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm 46,9% thị phần. Trung Quốc đứng thứ hai với 17,8%, trong khi Ghana chiếm 7,5%.
Việc duy trì được lượng xuất khẩu lớn cho thấy gạo Việt Nam vẫn có sức tiêu thụ tốt tại các thị trường chủ lực. Tuy nhiên, khi giá bình quân giảm gần 10%, doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với áp lực lợi nhuận. Đây cũng là lý do kim ngạch 5 tháng giảm dù khối lượng bán ra tăng.
Diễn biến này phản ánh bối cảnh thị trường gạo thế giới còn nhiều cạnh tranh. Nguồn cung từ một số nước xuất khẩu lớn vẫn tạo áp lực lên giá, trong khi nhu cầu nhập khẩu dù duy trì nhưng chưa đủ mạnh để kéo giá bình quân phục hồi rõ rệt.
Giá lúa gạo trong nước tương đối ổn định
Trên thị trường nội địa, giá lúa Đông Xuân tại Đồng bằng sông Cửu Long trong tháng 5 diễn biến trái chiều giữa các chủng loại, trong khi giá gạo nhìn chung ổn định. Nguồn cung lúa Đông Xuân dần thu hẹp, khiến thương lái chuyển sang thu mua lúa Hè Thu sớm với mức giá cao hơn cùng kỳ năm trước.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, trong tuần qua, giá lúa gạo tại địa phương cơ bản ổn định. Lúa tươi OM 18 và Đài Thơm 8 dao động ở mức 6.400 - 6.500 đồng/kg. Lúa OM 5451 ở mức 5.700 - 5.800 đồng/kg. Riêng IR 50404 tăng thêm 100 đồng/kg, lên 5.500 - 5.600 đồng/kg.
Ở nhóm gạo nguyên liệu, IR 50404 xuất khẩu dao động 8.650 - 8.750 đồng/kg; CL 555 ở mức 9.100 - 9.200 đồng/kg; OM 5451 đạt 9.500 - 9.600 đồng/kg; Đài Thơm 8 dao động 9.200 - 9.400 đồng/kg. Gạo thành phẩm IR 50404 được giao dịch ở mức 10.750 - 10.900 đồng/kg.
Trên thị trường phụ phẩm, giá cám ổn định ở mức 7.800 - 7.900 đồng/kg. Trong khi đó, giá tấm thơm giảm 50 đồng/kg, còn 7.750 - 7.850 đồng/kg.
Lo ngại El Nino hỗ trợ giá gạo xuất khẩu trong ngắn hạn
Dù giá bình quân 5 tháng vẫn giảm mạnh, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã có dấu hiệu tăng trở lại trong tuần qua. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lo ngại hiện tượng El Nino có thể ảnh hưởng đến sản lượng lúa gạo tại châu Á.
Trong phiên giao dịch ngày 5-6, giá gạo 5% tấm của Việt Nam được chào bán ở mức 415 - 420 USD/tấn, cao hơn mức 405 - 410 USD/tấn của tuần trước. Mức tăng này cho thấy thị trường bắt đầu phản ứng trước nguy cơ thời tiết cực đoan có thể làm giảm nguồn cung trong các vụ tới.
Tuy nhiên, tín hiệu tăng giá theo tuần chưa đủ để làm thay đổi bức tranh chung của 5 tháng đầu năm. Giá xuất khẩu bình quân vẫn thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước, khiến giá trị kim ngạch chưa phục hồi tương ứng với khối lượng xuất khẩu.
Trong thời gian tới, nếu El Nino tác động mạnh đến sản xuất lúa gạo tại châu Á, giá gạo có thể tiếp tục được hỗ trợ. Dù vậy, để giảm phụ thuộc vào biến động ngắn hạn của thị trường, ngành gạo Việt Nam vẫn cần nâng tỷ trọng gạo chất lượng cao, giữ ổn định nguồn cung và củng cố các thị trường tiêu thụ lớn.
Có thể thấy, xuất khẩu gạo tăng lượng nhưng giá giảm gần 10% là tín hiệu hai mặt. Một mặt, gạo Việt Nam vẫn giữ được sức tiêu thụ tốt trên thị trường quốc tế. Mặt khác, áp lực giá đang đặt ra yêu cầu phải nâng giá trị sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào khối lượng xuất khẩu.
https://money.vtv.vn/gao-xuat-khau-tang-luong-nhung-giam-gia-109260608185508347.htm