Thị trường gạo xuất khẩu của Việt Nam đang ghi nhận tín hiệu phục hồi rõ nét, trong đó động lực chính đến từ nhóm gạo chất lượng cao. Khi xu hướng tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưu tiên sản phẩm an toàn, chất lượng ổn định và đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững, các dòng gạo thơm, gạo đặc sản và gạo phát thải thấp của Việt Nam đang có thêm lợi thế cạnh tranh.
Theo nhiều nghiên cứu thị trường, người tiêu dùng sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho những sản phẩm bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm và thân thiện với môi trường. Đây là yếu tố quan trọng giúp gạo Việt Nam từng bước thoát khỏi áp lực cạnh tranh bằng giá rẻ, chuyển sang phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.
Giá gạo Việt phục hồi nhờ phân khúc cao cấp
Từ đầu tháng 5/2026, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam bắt đầu tăng mạnh trở lại, tập trung chủ yếu ở phân khúc gạo chất lượng cao. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, gạo Jasmine của Việt Nam hiện được chào bán ở mức 513 - 517 USD/tấn, tăng khoảng 30 USD/tấn so với tháng trước. Trong khi đó, gạo thơm 5% tấm dao động từ 510 - 520 USD/tấn, tăng khoảng 25 - 30 USD/tấn.
Đáng chú ý, gạo ST25 tiếp tục giữ vị thế ở phân khúc cao cấp với giá xuất khẩu khoảng 1.200 USD/tấn, cao hơn nhiều lần so với gạo trắng thông thường. Mức giá này cho thấy giá trị gia tăng của các dòng gạo đặc sản Việt Nam đang được thị trường quốc tế nhìn nhận rõ hơn.
Sự phục hồi giá không chỉ đến từ nhu cầu tăng, mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong cơ cấu xuất khẩu. Hiện khoảng 89% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam là gạo chất lượng cao, trong đó gạo thơm và gạo đặc sản chiếm từ 60 - 70%. Các dòng gạo như ST24, ST25, Japonica và nhiều thương hiệu gạo cao cấp khác đã từng bước tiếp cận những thị trường yêu cầu khắt khe như EU, Mỹ và Nhật Bản.
Nhu cầu thế giới tăng, nhưng nguồn cung cao cấp chưa đủ
Theo ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, nhu cầu gạo chất lượng cao trên thế giới đang tăng, nhưng Việt Nam vẫn chưa đáp ứng đủ sản lượng để xuất khẩu. Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với ngành lúa gạo trong giai đoạn tới.
Cơ hội nằm ở chỗ thị trường đang mở rộng cho các sản phẩm gạo thơm, gạo mềm cơm, gạo đặc sản và gạo phát thải thấp. Tuy nhiên, thách thức là Việt Nam cần tổ chức lại sản xuất để có nguồn hàng ổn định, đồng đều về chất lượng và đáp ứng được các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của gạo Việt Nam hiện nay là khả năng cung ứng ổn định các dòng gạo chất lượng cao, đặc biệt là gạo thơm và gạo mềm cơm. Đây là nhóm sản phẩm phù hợp với thị hiếu của nhiều thị trường châu Á.
So với Ấn Độ, gạo Việt Nam có lợi thế rõ hơn ở phân khúc gạo thơm và gạo chất lượng cao. Trong khi đó, so với Thái Lan, gạo Việt có sự linh hoạt hơn về nguồn cung, giá thành và tốc độ đáp ứng đơn hàng. Những yếu tố này giúp Việt Nam giữ được vị thế trong bối cảnh cạnh tranh gạo toàn cầu ngày càng gay gắt.
Gạo phát thải thấp mở thêm dư địa thị trường
Bên cạnh các dòng gạo thơm truyền thống, nhóm sản phẩm gắn với tiêu chí phát triển bền vững cũng đang tạo dấu ấn. “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” là một ví dụ đáng chú ý khi phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh trên thị trường quốc tế.
Sau hơn một năm kể từ khi lô hàng “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” đầu tiên được xuất khẩu sang Nhật Bản, khoảng 70.000 tấn sản phẩm này đã được tiêu thụ trên thị trường quốc tế. Kết quả này cho thấy các sản phẩm vừa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, vừa bảo đảm tiêu chí môi trường đang có nhiều cơ hội mở rộng thị phần.
Hướng đi này cũng phù hợp với cam kết của Việt Nam trong việc hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Khi thị trường nhập khẩu ngày càng quan tâm đến dấu chân carbon, quy trình canh tác và truy xuất nguồn gốc, gạo phát thải thấp có thể trở thành lợi thế mới của ngành lúa gạo Việt Nam.
Việc duy trì vị thế ở phân khúc gạo chất lượng cao có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yếu tố giúp nâng giá trị xuất khẩu, mà còn tạo nền tảng để Việt Nam xây dựng thương hiệu quốc gia cho hạt gạo.
Có thể nói, gạo chất lượng cao đang là lực kéo quan trọng giúp giá gạo Việt Nam đi lên. Khi các dòng gạo thơm, gạo đặc sản, ST25, Japonica và gạo phát thải thấp ngày càng được thị trường đón nhận, ngành lúa gạo Việt Nam có thêm cơ sở để chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, tiêu chuẩn và thương hiệu.
Trong thời gian tới, nếu Việt Nam tiếp tục mở rộng sản xuất gạo chất lượng cao, bảo đảm nguồn cung ổn định và phát triển mạnh các sản phẩm gắn với tiêu chí xanh, giá trị hạt gạo Việt sẽ có thêm dư địa tăng trưởng trên thị trường quốc tế.
Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/gao-chat-luong-cao-keo-gia-gao-viet-nam-di-len-d814405.html